تبلیغات
كشكول اینترنتی 2 - توحید در دین یهود (بخش2)
كشكول اینترنتی 2

لینکدونی

آرشیو

لینکستان

← آمار وبلاگ

  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :

توحید در دین یهود (بخش2)

اسامی و نامهای خداوند در دین یهود
در «تنخ» (تورات و کتب انبیاء بعدی بنی اسرائیل)، «تلمود» و «زوهر»، نام های زیادی به خداوند اطلاق شده است که غیر از یک نام اصلی و اعظم، سایر اسامی به نوعی صفت و لقب برای او محسوب می شوند. بنابراین، غیر از نام اصلی که ویژه و مختص خداوند است، ممکن است سایر اسامی به غیر خداوند نیز نسبت داده شوند (مانند کلمة «قادره»).

1. ا. ل
به معنای قادر و توانا. این نام از قدیمی ترین اسامی خداوند است که قوم سامی و عبرانی به کار می برد و بر قدرت خدایی اشاره دارد. این کلمه به معنای کلی «معبود و الهه» نیز به کار می رود. بخصوص در حالت «ا. لیم» که معنای «بت ها» را می رساند. این کلمه به عنوان پیشوند یا پسوند الهی اسامی متداول است، مانند اسامی «الیا»، «الیشا»، «الیهو»، یا ییسرائل»، «شموئل» (که از شخصیت های مذهبی تنخ هستند). همچنین در القاب خداوند نیز این کلمه استفاهد می شود: «ا. ل علیون: قادر متعال»، «ا. ل عولام: قادر جهان»، «ا. ل شدی: قادر مطلق»، «ا. ل روئی: خدای بینندة من» و «ا. ل برت: خدای پیمان و میثاق».

2. الوه و الوهیم
«الوه» به معنای کلی «خدا» یا الهه به کار می رود و «الوهیم» از لحاظ معنوی، جمع کلمة اول است و هر دو کلمة «ا. ل» مشتق شده اند. الوه معمولا در تقابل با خدای حقیقی و به نشانة معبودان دیگر کاربرد دارد، هر چند که یکی از اسامی و القاب خدا می باشد. کلمة الوهیم معمولا به معنای «خالق» استفاده می شود و بر قدرت الهی (که مجموعة کل قدرت های جهان است) دلالت دارد و عرفای یهود آن را نامی به نشانة خصلت «عدالت الهی» می دانند. در تورات (تنخ) به کرات از این نام به تنهایی یا همراه با نام اعظم خداوند برای اشاره به ذات خدا استفاده شده است. با این وجود، این کلمه، معانی متعددی دارد که متأسفانه نادیده گرفتن آن، گاه موجب سوء تعبیر در معانی تورات گشته است. کلمة الوهیم به معنای فرشته (یا فرشتگان)، قاضی، داور، سرور و رییس نیز به کار رفته است.

به طور مثال خداوند در برانگیختن حضرت موسی برای رهایی قوم بنی اسرائیل، با خودداری موسی به خاطر لکنت زبان مواجه می شود و در پاسخ به او می گوید: «او (هارون برادرت) برای تو با قوم صحبت خواهد کرد، او برای تو به منزله دهان خواهد بود و تو رییس او خواهی بود» (شموت 4:16). در تورات در این آیه از کلمة الوهیم برای لفظ «ریاست» استفاده کرده است. سفر برشیت در شرح رویارویی حضرت یعقوب با برادرش «عساو» (که پس از سال ها دوری، نوعی عداوت و کینه بین آنها حکفرما بود) آمده است که شب قبل از رویارویی آن دو، «یعقوب تنها ماند و با مردی تا سپیدة صبح، گلاویز شد... » و چون صبح شد، او از یعقوب خواست که رهایش کند، اما یعقوب گفت: «تو را نمی فرستم مگر آن که مرا برکت نمایی» زیرا یعقوب فهمیده بود که او فرشته ای است از جانب خداوند و برای آزمایش او و فرشته گفت «نامت دیگر یعقوب خوانده نشود مگر اسرائیل، زیرا که بر «الوهیم» (فرشته) و انسان ها پیروز گشتی» (برشیت 32:29). در اینجا کلمة الوهیم به وضوح در معنای فرشته به کار رفته است که برخی از مترجیمن با تعبیر آن به «خدا»، موجبات شک و شبهه را در کلام الهی تورات پدید آورده اند.

3. ادونای
این نام از کلمة «ادون» به معنای محترمانه و رسمی «آقا» (سرور) گرفته شده است که معنای تحت اللفظی آن «آقا و سرور ماه می باشد، البته در اکثر موارد، این نام جزء نام های خداوند و اشاره به ذات اوست. علاوه بر این، هنگام دیدن کلمة نام اصلی و اعظم خداوندی که تلفظ آن ممنوع است، از این نام (ادونای) استفاده می شود. هر چند که استفاده و بر زبان راندن همین نام نیز بدون نیاز شرعی و رسمی معمولا ممنوع است و به جای آن از سوی کلمة «هشم» به معنای «آن نام» استفاده می شود.

4. نام اصلی و اعظم خداوند: یهوه
نام خاص خدا در دین یهود « یهوه » به معنی موجود و باشنده است. این نام در دین یهود بسیار احترام دارد و به زبان آوردن این نام حتی از طریق قرائت تورات نیز حران است. این نام تنها به خداوند اختصاص دارد و هیچ گونه صفتی که به غیر از او اطلاق گردد به شمار نمی رود. بر اثر این تحریم، کسی تلفظ حقیقی آن را نمی داند. چرا که تلفظ آن طبق شرع یهود ممنوع است و تنها در ایام آبادی بیت المقدس (معبد سلیمان)، کاهن اعظم (و در مواردی دیگر کاهنان) در موارد خاص مجاز به تلفظ آن بودند. گاهی در کتب علمی مغرب زمین، از باب احتیاط، آن را بدون حرکت Yhwh"" ثبت می کنند. گروهی از محققان بر آنند که تلفظ حقیقی آن یهوه است. هنگامی که معبد سلیمان برپا بود، بالاترین مقام مذهبی یهود اجازه داشت سالی یک بار در روز عاشورای تقویم یهود « دهم ماه تشری» (در اوایل پاییز)، در قدس الاقدس آن معبد، نام یهوه را به زبان آورد و دعا کند. هنگام تلاوت تورات نام مزبور به «ادونای» به معنی «آقای من» تبدیل می شود و حرکات همین کلمه را روی آن می گذارند؛ از این رو گاهی آن را یهوه ثبت کرده اند. ابوالبختری وهب ابن وهب که در آغاز عصر بنی عباس به جعل حدیث اشتغال داشت، در یکی از احادیث ساختگی خویش،یاهو را اسم اعظم خدا معرفی می کند و این امر به مزاق صوفیان خوش آمد و آن را ترویج کردند. ترکیب «یاهو» از نظر دستور زبان عربی کاملا غلط است و از یهوه اقتباس شده است. یهو و یاهو نام برخی از بت های خاورمیانه قدیم بوده است. یکی دیگر از نام های خداوند «اهیه اشز اهیه» است که به معنی هستم آنچه هستم. این نام در سفرخروج 3: 14 آمده است ولی بر اثر نسخه برداری افراد کم اطلاع، به آهیا شز اهیا تبدیل گردیده است. این کلمه از اعراب گذاری های متعددی برخوردار است که در متن تورات (تنخ) طبق قانون ویژه ای، اعمال می شود. این کلمه به علت قداست ویژه در نزد یهودیان، علاوه بر تورات، تنها در کتب مقدس (مانند کتاب های دعا) نوشته یا چاپ می شود و حتی در تلمود یا سایر نوشته های دینی از این کلام استفاده نمی شود. برای خواندن آن از کلمات «ادونای» یا «هشم» استفاده می شود. عرفای یهود، این کلمه را نشانة خصلت «رحمت» خداوند دانسته اند، که گاه در مقابل و گاه در کنار کلمة «الوهیم» به نشانة عدالت الهی قرار می گیرد.

5. اسامی دیگر
علاوه بر اسامی فوق، در دیگر منابع دینی یهود (تلمود، زوهر، گفتار علمای مذهبی) اسامی و صفات دیگری نیز برای خداوند به کار رفته اند، که تعدادی از آنها به این شرح هستند:
1-هگاووه »: (خدای) متعال»
2- «صو ئوت »: رییس لشکریان الهی (توانا بر همه چیز) جبار و قدرتمند»
3- «یوصر هکل»: آفریننده همه چیز »
4- «ال هتیشباحوت»: خدای شایستة سپاس ها مدح ها »
5- «شومر ییسرائل »: محافظ بنی اسرائیل»
6- «ماگن آوراهام »: محافظ ابراهیم»
7- «صسور ییصحاق»: صخرة پناه اسحق»
8- «ملخ ملخه هملاخیم» پادشاهی (مسلط) بر پادشاه پادشاهان».
9- «هشامییم: به معنای لغوی آسمان که در متون دینی به خداوند نیز اشاره دارد».
10- «هقادوش باروخ هو (خدای) مقدس متبارک»
11- «ریبونو شل عولام »: سرور جهان»
12- «هماقوم »: آن مکان (آن مقام متعالی)»
13- «هارحمان: آن (خدای) رحمان»
14- «اوینو شبشامییم»: پدر ما که در آسمان است. (پدر آسمانی ما)
15- «شالوم» به معنای سلام و صلح و سلامتی، یکی از اسامی خداوند است.
16- «تمیرا دـ تمیرین»: پنهان تر از پنهان ها.
17- «عتیقاد ـ عتیقین »: قدیمی تر از قدیمی ها.
18- «سیبت کل هسیبوت»: مسبب تمام سبب ها.
19- «عیلت کل هاعیلوت »: علت تمام علت ها.
20- «ان سوف»: بی نهایت، ازلی و ابدی.
21- «اهیه اشر اهیه»: من آن هستم که تا ابد خواهم ماند

مفهوم خدا در دین یهود
خدا در دین یهود «یهوه» و «الوهیم» است. یهوه یعنی کسی که هست و در تورات رازق و مالک هم دانسته شده است. در تورات یهود خدایی یگانه و واحد معرفی شده و خدایان دیگر نفی شده اند. یهوه بزرگ ترین خدا و پادشاه خوانده شده است. در متون یهودی صفات انسانی و اعضاء و دست و پا برای خدا معرفی شده است. در تورات در سفر اعداد آمده است: «موسى با هارون و ناداب و ابهو و هفتاد نفر از شیوخ بنى اسرائیل بالا رفت و خداى اسرائیل را دیدند. زیر پاهایش مثل صنعتى از عقیق آبى شفاف و مانند ذات آسمان در صفا. و بر سروران اسرائیل دست خود نگذاشت. پس خداوند را دیدند و خوردند و آشامیدند». یهوه در عین حال که نامرئی است اما در عالم، حضور و تجلی دارد و در بین بنی اسرائیل حاضر است. متون یهودی بر قداست و تنزیه و تعالی یهوه تأکید بسیار دارند. یهوه، رأی زمان و مکان و فضا و همه مقولات است. او ضامن عدالت است. او خدایی است غیور و در عین حال آمرزنده و توبه پذیر، او خدایی عادل، مقدس، دوست دارنده و منطقی است نه یک سلطان مقتدر که به دنبال انقیاد و تسلیم مخلوقات در برابر خویش بوده باشد. در پایان کتاب «اشعیای نبی» مفهومی از خداوند را که همه موانع نژادی، زمانی و مکانی را به کناری می نهد به دست می دهند: خداوند قادر، بصیر، عادل، خالق، حاکم و منجی جهان. جهان آکنده از اقتدار و جبروت یهوه است که در اوج آسمان ها، درباری آراسته دارد و بر سریر قدرت و جلال تکیه زده، فرشتگان گرداگردش گوش به فرمان ایستاده اند تا امور را بر وفق گفته هایش نظم بخشند. اما اگر چه یهوه، خدای جهانیان در بالاترین آسمان ها، در سراپرده قدرت و عز سلطنت خویش آرمیده است اما تجلی ذات و جلال او «شخینا»، حضور او را در همه جا محسوس می سازد. یهوه خود یگانه و بی همتاست و این یگانگی و بی همتایی در آفریده او «آدم» نیز مشاهده می شود. او «آدم» را تنها آفرید تا بی دینان و کافران تصور خدایان متعدد را از ذهن خویش بزدایند و بدین سبب است که تفکر در ترکیب آفرینش این آفریده چراغی دیگر است برای راهیابی بشر به سوی معرفت ذات خدایی و درک علو مقام و عظمت قدر و مرتبه اش. یهوه از حکمیت و اراده و برترین قدرت ها برخوردار است و همه چیز در قبضه قدرت اوست. اما در عین حال از بندگان خود دستگیری می کند: من که یهوه هستم ایشان را اجابت خواهم نمود. او خالق کائنات و کمالات موجودات واحد و أحد و قدیم و صانع و پدیدآورنده همه چیز است. او مدبر عالم است و مشاور و یاوری ندارد. او ازلی و ابدی و ورای زمان است. از آفرینش هدفی دارد و هرگز کاری به عبث نمی کند. او کامل و بی نقص است و از هر عیبی منزه و بری است. محققان در تفسیر معنای لغوی و وجه اشتقاق یهوه اختلاف کرده اند ولی اغلب آن را به معنای وجود یا «آن که هست»، «آن کس که وجود دارد» گرفته اند. برخی هم گفته اند بیان معنای دقیقی برای آن امکان ندارد. برخی دیگر نیز آن را به معنای «خالق مهمانان آسمان یا بهشت» می دانند. ژیلسون خدای موسی و خدای مسیحی و اساسا خدای کتاب مقدس را «وجود» می داند و می گوید: اسم خاص خدا وجود است، وجود اسم ذات اوست و دو صفت اصلی خدا وجود و عدم تناهی است که آگوستین و توماس آکویناس و قدیس بوناونتوره و سایر متکلمان بزرگ مسیحی نیز بر آن تأکید کرده اند.

نحوه ایجاد و گسترش مفهوم ذات خداوند در دین یهود
سربلندی دین یهودی در نحوه ایجاد و گسترش مفهوم ذات خداوند در این دین بوده است. این گسترش، مراحل مختلفی را طی کرده است. یکتاپرستی آن هدیه حضرت موسی نبوده است. در اولین فرمان از مجموعه ده فرمان، وجود « خدایان دیگر » ی غیر از یهوه مورد انکار قرا نگرفته است، اما عبرانیان از پرستش آنها منع شده اند( سفر خروج، باب بیستم، آیه 3، سفر تثنیه، باب پنجم، آیه 7). حتی چهره چنان برجسته ای مثل حضرت داود که از معماران اصلی حیات قومی یهود است احساس می کرد که تبعید از کشورش به معنای جدا شدن از پرستش یهوه است ( کتاب اول سموئیل، باب بیست و ششم، آیه 19). تا حدود قرن هشتم پیش از میلاد و شاید حتی تا ایامی نزدیکتر به تبعید بابل، وفاداری عبرانیان به یهوه مانع از این نمی شد که آنان برای مردم دیگر حق مشابهی در مورد پرستش خدایانشان قائل شوند. در اثر رهبری یک عده پیامبران برجسته عبرانی از عاموس نبی تا پیامبر بزرگ و ناشناخته دوران تبعید بود که راه طولانی شناخت مفهوم واقعی توحید گرایانه وجود خدای واحد عالم، قدم به قدم طی شد. ابتدا چهار پیامبر قرن هشتم پیش از میلاد، عاموس، هوشع، اشعیاء و میکای نبی، یهوه را صرفا بر حسب مبانی اخلاقی معرفی کردند: بدین ترتیب که وی خدایی عادل، مقدس، دوست دارنده و منطقی است و نه سلطانی مقتدر که به دنبال انقیاد و تسلیم مخلوقات در برابر خویش باشد. سپس پیامبران قرنهای ششم و هفتم پیش از میلاد، به ویژه ارمیا و حزقیل نبی، مسئولیت اخلاقی افراد در مقایل یهوه را مورد تأکید قرار دادند. آنها اعلام کردند که افراد درستکار، و نه قوم یهود به عنوان یک مجموعه، زیربنای اساسی برای تحقق هدف خیرخواهانه خداوند در مورد جهان را تشکیل می دهند. اولین اشاره ضمنی به اینکه غیر یهودیان نیز می توانند در پرستش یهوه مشارکت داشته باشند در کتاب ارمیای نبی، باب دوازدهم آیات 15-17، وجود دارد. در نهایت، فصول ماندگار کتاب اشعیای نبی، ابواب چهلم تا پنجاه و پنجم که احتمالا مربوط به سالهای پایانی دوران تبعید اند، ادراکی از خداوند را که همه موانع نژادی، زمانی و مکانی را به کنار می نهد به دست می دهند. خداوند قادر، بصیر، عادل، خالق، حاکم و منجی جهان از بندگان خویش می خواهد این پیام الهام بخش را از طریق ایثار و تحمل رنج پیش ببرند. این قرائت تبشیری و جهانی طرح الهی به تعالیم عیسی مسیح (ع) منتهی شد.
(ادامه دارد ...)

منابع:

1- فصلنامه هفت آسمان، شماره پانزدهم، مقاله خداى عهد عتیق، نوشته مهراب صادق نیا

2- سایت آفتاب، مقاله خدا در ادیان، نوشته شیوا همتی

3- جلال الدین آشتیانی، تحقیقی در دین یهود، صص ۲۲۴-۲۰۳

4- دین‌شناسی تطبیقی، کدارناث تیواری، سید ابوطالب فنایی و محمد ابراهیمیان، انتشارات محسن، 1378

5- بوبر، کسوف خداوند، ترجمه: عباس کاشف، ص 53-54،ص 102

6- پارکز، خدایان و آدمیان، ترجمه: محمد بقایى، ص 98-102 و ص 113

7- ویل دورانت، تاریخ تمدن، ج1، ص 273، ص 362-366

8- مریم شنکایى، بررسى تطبیقى اسماء و صفات الهى، ص 161

9- باورها و آیین های یهودی، نویسنده: آلن آنترمن،مترجم: رضا فرزین، ناشر: مرکز مطالعات و تحقیقات ادیان

10- ادیان زنده جهان، رابرت ا.. هیوم ترجمه: دکتر عبدالرحیم گواهی، دفتر نشر فرهنگ اسلامی چاپ یازدهم 1382، ص 291-292

http://pautrusas.strikingly.com/
یکشنبه 2 تیر 1398 11:30 ب.ظ

You actually suggested that really well!
cialis cipla best buy dose size of cialis we choice free trial of cialis cialis 5 mg effetti collateral cialis arginine interactio no prescription cialis cheap precios de cialis generico cialis price in bangalore 200 cialis coupon cialis purchasing
http://crowemmac.strikingly.com/
یکشنبه 2 تیر 1398 08:01 ق.ظ

Incredible quite a lot of beneficial tips!
order generic cialis online only now cialis for sale in us callus cialis 30 day trial coupon no prescription cialis cheap generic cialis in vietnam purchasing cialis on the internet cialis rckenschmerzen 5 mg cialis pharmacie en ligne walgreens price for cialis
http://yganac.strikingly.com/
شنبه 1 تیر 1398 04:49 ب.ظ

Great tips. Appreciate it.
cheap cialis cialis vs viagra look here cialis cheap canada generic cialis at walmart cialis online holland prices on cialis 10 mg no prescription cialis cheap enter site natural cialis cialis professional yohimbe cialis professional yohimbe
http://metmugit.strikingly.com/
جمعه 31 خرداد 1398 11:58 ب.ظ

Awesome advice. Thanks a lot!
sublingual cialis online cialis dosage wow look it cialis mexico cialis e hiv cialis generico en mexico cialis baratos compran uk cialis tablets for sale cialis free trial cialis great britain prezzo di cialis in bulgaria
http://esalov.strikingly.com/
جمعه 31 خرداد 1398 07:58 ق.ظ

Truly quite a lot of amazing facts!
buy cialis online legal cialis vs viagra cialis without a doctor's prescription cialis coupons printable cialis cuantos mg hay fast cialis online order generic cialis online online prescriptions cialis prices on cialis 10 mg cialis 30 day sample
Cialis generic
پنجشنبه 30 خرداد 1398 02:56 ب.ظ

With thanks, I like this.
viagra or cialis cost of cialis cvs cialis for sale south africa cost of cialis per pill cialis kaufen bankberweisung cialis mit grapefruitsaft cialis tadalafil cialis dose 30mg tadalafil 5mg cialis 20 mg best price
cialis 5mg
چهارشنبه 29 خرداد 1398 08:59 ب.ظ

Good tips. Many thanks.
how do cialis pills work cialis cuantos mg hay cialis for sale in europa fast cialis online generic cialis pro link for you cialis price bulk cialis cialis kamagra levitra cialis rckenschmerzen buy cheap cialis in uk
we like it safe cheap cialis
چهارشنبه 29 خرداد 1398 04:41 ق.ظ

Terrific info. Thank you!
american pharmacy cialis cialis name brand cheap cialis generique 5 mg buy cialis online legal cialis canada on line cialis dose 30mg generic cialis in vietnam how much does a cialis cost cialis efficacit cialis australian price
Buy cialis online
سه شنبه 28 خرداد 1398 05:59 ق.ظ

Nicely put, Appreciate it!
5 mg cialis coupon printable cialis 20mg preis cf cialis rckenschmerzen buy generic cialis wow cialis tadalafil 100mg tadalafil cialis preise schweiz cialis generisches kanada buy cialis online cheapest try it no rx cialis
http://lacurpa.strikingly.com/
دوشنبه 27 خرداد 1398 03:03 ب.ظ

Kudos. Helpful information.
cialis patent expiration cialis lilly tadalafi cialis diario compra generic cialis cialis purchasing cialis bula bulk cialis cialis official site cialis online holland when can i take another cialis
http://smirende.strikingly.com/
یکشنبه 26 خرداد 1398 10:30 ق.ظ

With thanks! Numerous data!

viagra vs cialis cialis pas cher paris prix de cialis price cialis wal mart pharmacy cialis 05 interactions for cialis generic cialis pill online prezzo cialis a buon mercato cialis farmacias guadalajara acquistare cialis internet
what is cialis 20 mg used for
شنبه 25 خرداد 1398 08:51 ب.ظ

You explained that fantastically!
cialis daily reviews cialis daily new zealand cialis prezzo di mercato generic cialis with dapoxetine canadian drugs generic cialis cialis billig buy cialis sample pack cialis cost only best offers cialis use cialis super kamagra
http://exgoaconf.strikingly.com/
شنبه 25 خرداد 1398 06:45 ق.ظ

You explained it terrifically!
discount cialis cuanto cuesta cialis yaho cialis flussig rezeptfrei cialis apotheke we like it safe cheap cialis tadalafil 20 mg cialis generique look here cialis order on line weblink price cialis acquisto online cialis
http://inthime.strikingly.com/
جمعه 24 خرداد 1398 04:36 ب.ظ

Fantastic info. Appreciate it!
cialis venta a domicilio safe site to buy cialis online how do cialis pills work generic for cialis opinioni cialis generico fast cialis online cialis ahumada recommended site cialis kanada cialis 20mg prix en pharmacie does cialis cause gout
http://bussimat.strikingly.com/
جمعه 24 خرداد 1398 02:03 ق.ظ

You expressed it very well!
cialis pills in singapore cialis pills boards how do cialis pills work prices on cialis 10 mg cialis dose 30mg miglior cialis generico only best offers cialis use buy cialis online nz best generic drugs cialis cialis daily reviews
cialis 30 day trial coupon
چهارشنبه 22 خرداد 1398 10:22 ب.ظ

Many thanks. Numerous postings.

cialis kaufen bankberweisung cialis e hiv cialis lowest price cialis super acti only best offers 100mg cialis cialis tadalafil online cialis coupons viagra vs cialis vs levitra prescription doctor cialis cialis et insomni
http://cialisvie.com/
دوشنبه 20 خرداد 1398 11:36 ب.ظ

Fine postings. Regards!
cialis dosage amounts cialis with 2 days delivery we like it cialis soft gel cialis without a doctor's prescription india cialis 100mg cost cialis professional yohimbe venta cialis en espaa cialis cuantos mg hay cialis 5 mg para diabeticos cialis sale online
http://cialisvie.com/
یکشنبه 19 خرداد 1398 05:51 ب.ظ

With thanks, I appreciate it.
order cialis from india order a sample of cialis il cialis quanto costa generic cialis 20mg uk does cialis cause gout cialis 5mg prix cialis generic sialis cialis farmacias guadalajara wow cialis 20
can you buy viagra over the counter in japan
یکشنبه 19 خرداد 1398 04:43 ب.ظ

Awesome! Its truly remarkable article, I have got much clear idea concerning from this paragraph.
cialisvie.com
شنبه 18 خرداد 1398 12:24 ب.ظ

Whoa a good deal of very good information!
cialis authentique suisse achat cialis en europe dosagem ideal cialis cialis 20 mg no prescription cialis cheap cialis canada on line cialis rezeptfrei generic cialis tadalafil cialis for bph safe dosage for cialis
http://canadianpharmacyes.com/
شنبه 24 فروردین 1398 06:37 ق.ظ

Many thanks. A lot of data.

canada vagra aarp recommended canadian pharmacies canadian pharmacy viagra brand is trust pharmacy in canada legitimate drugstore online india canadian medications pharmacy online pharmacies of canada online drug store north west pharmacies canada canada medications cheap
buy cheap cialis coupon
جمعه 16 آذر 1397 11:27 ق.ظ

Awesome posts. Regards!
cialis flussig cialis 200 dollar savings card cialis para que sirve achat cialis en suisse we use it 50 mg cialis dose cialis authentique suisse order generic cialis online cialis 5mg billiger cialis 10 doctissimo viagra vs cialis
buy tadalafil no prescription
پنجشنبه 15 آذر 1397 04:18 ب.ظ

Kudos. I like it.
cialis 10mg prix pharmaci 40 mg cialis what if i take achat cialis en europe cialis tablets australia enter site 20 mg cialis cost cialis generico en mexico cialis billig acquistare cialis internet canadian drugs generic cialis cialis purchasing
buy cheap cialis on line
چهارشنبه 14 آذر 1397 08:29 ب.ظ

With thanks! Valuable stuff.
cialis generika tadalafil tablets 5 mg cialis coupon printable enter site very cheap cialis cialis super acti cialis reviews try it no rx cialis cialis 5 mg effetti collateral cialis flussig we choice cialis pfizer india
Buy cialis
چهارشنبه 14 آذر 1397 06:17 ق.ظ

Truly loads of wonderful advice!
generic cialis we choice cialis uk cialis kamagra levitra brand cialis nl cialis tablets australia prices for cialis 50mg cialis canadian drugs prescription doctor cialis cialis prezzo di mercato cialis for sale
buy tadalafil no prescription
سه شنبه 13 آذر 1397 07:50 ق.ظ

You stated this effectively.
generic cialis with dapoxetine tarif cialis france cialis 20mg preis cf cialis for sale south africa wow cialis 20 cialis online cialis et insomni cialis canadian drugs cialis generic tadalafil buy price cialis best
Cialis prices
دوشنبه 12 آذر 1397 07:54 ب.ظ

Reliable content. Regards.
we use it 50 mg cialis dose cialis pills boards buy cialis online cialis cuantos mg hay female cialis no prescription link for you cialis price 200 cialis coupon price cialis best venta cialis en espaa cialis rezeptfrei
buy cialis with no prescription
دوشنبه 12 آذر 1397 07:28 ق.ظ

Valuable advice. Regards!
are there generic cialis online prescriptions cialis cialis 5 mg schweiz cialis kaufen wo cialis generico in farmacia cialis baratos compran uk preis cialis 20mg schweiz buy cialis online legal viagra vs cialis prezzo cialis a buon mercato
buy cialis
یکشنبه 11 آذر 1397 07:25 ب.ظ

Thanks! Quite a lot of forum posts!

generic cialis pill online brand cialis generic cialis kaufen wo cialis mit grapefruitsaft 40 mg cialis what if i take generic cialis 20mg uk the best site cialis tablets cipla cialis online are there generic cialis brand cialis generic
buy cialis online no prescription
یکشنبه 11 آذر 1397 06:56 ق.ظ

Good knowledge. With thanks!
cialis name brand cheap we recommend cheapest cialis generic cialis levitra cialis side effects rx cialis para comprar cheap cialis cialis from canada pastillas cialis y alcoho only best offers 100mg cialis viagra cialis levitra
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
نمایش نظرات 1 تا 30

درباره وبلاگ

مدیر وبلاگ : 110

آخرین پست ها

جستجو

نویسندگان